Ο "ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΡΟΜΜΥΔΑΣ" ήταν ο «Σπυρίδων Μήτσης»

(1868-1922) .Εκείνη την χρονική περίοδο στην περιοχή δρουν,ληστρικά στην αρχή, εθνικά στην συνέχεια, οι ομάδες του Σπυρίδωνα Κρομμύδα από την Ιερομνήμη.Το πραγματικό όνομα του Κρομμύδα ήταν Σπυρίδων Μήτσης. Γιός του προεστού της Ιερομνήμης Μήτρου Μήτση, περνάει τα πρώτα χρόνια του στο χωριό. Βγάζει το δημοτικό, πηγαίνει γυμνάσιο τα Γιάννινα και στην συνέχεια γίνεται δάσκαλος.Το 1892 τον συναντάμε δάσκαλο στο χωριό Πεγκλάρι Κόνιτσας (Πηγή η σημερινή του ονομασία). Εκεί, κατά τον Γιώργο Μάνο, του προσάπτουν το «Κρομμύδας», λόγω της καταγωγής του από τα κρομμυδοχώρια.Η Ιερομνήμη,όπως και το Λίθινο άλλωστε, ονομαζόταν κρομμυδοχώρια λόγω της παραγωγής του συγκεκριμένου προϊόντος στην περιοχή.Μια ονομασία που μ’ αυτή έμελε να περάσει στην ιστορία.Σε ότι αφορά την ληστρική του δράση ο Γεώργιος Μάνος στο βιβλίο του «ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΡΟΜΜΥΔΑΣ» σημειώνει:«… Μια περίεργος φήμη ηστού, που δεν περιέχει στην πράξη του το νόημα της λέξεως ληστής. Απ’ όλη τη ληστρική του, όπως την ονόμασαν, δράση του πουθενά δεν μπόρεσα να μάθω ή ν’ ακούσω ένα φόνο για ληστεία…» !

Μια συμπλοκή όμως με τούρκικα αποσπάσματα, υποχρεώνει τον Κρομμύδα να ενταχθεί στην δύναμη της Ηπειρωτικής Εταιρείας, που είχε ιδρυθεί από το 1906 στα Γιάννινα, με σκοπό την προετοιμασία του απελευθερωτικού αγώνα.Η δράση του Κρομμύδα – ένα από τα πρωτοπαλίκαρά του είναι και ο Παναγιώτης Πάνος από το Λίθινο – συνεχίζεται.Στον Καλαμά παρά το Σουλόπουλο ο Κρομμύδας στις 25 -12- 1908 σκοτώνει μια ομάδα εβραιογιαννιωτών κατασκόπων του νεοτουρκικού κομιτάτου.Με την έξοδο των Κρομμύδα – Πουτέτση το βουνό στην περιοχή του Κασιδιάρη γίνονται μεγάλες ληστρικές τρομοκρατικές ενέργειες από τους τούρκους,όπως αναφέρουν σε δημοσιεύματά τους Αθηναϊκές εφημερίδες: «…Τούρκοι στρατιώτες,υπό την ηγεσία του Χασάν Τσιάμη γνωστού επί ωμότητι μουλιαζίμη, επήραν σβάρνα τα χωριά και ιδίως την Γερομνήμη, Λίθινο, Κρετσούνιστα, Μπριάνιστα, Μαζαράκη, Κουτρουλάδες και Μπουρντάρι, τα οποία κατέστρεψαν κυριολεκτικά εξαναγκάζοντες τους χωρικούς δι’ αλυπήτου ξύλου, ίνα παραδόσωσι τους φυγόδικους...» οι οποίοι ήταν ο Κρομμύδας με τα παληκάρια ου. Άλλα δημοσιεύματα προσθέτουν: «… Ένας Γερομάτης απέθανε από το ξύλο. Δέκα εκ του χωρίου Λιθίνου απέστειλαν δεσμίους εις τα Ιωάννινα.Τον Στ. Αγγέλην από τις Κουτρουλάδες έρριψαν εις τας φυλακάς ως φίλον του Κρομμύδα…».Ένα ακόμη δημοσίευμα για τα δεινά των Λιθινιωτών, προφανώς λόγω της συμμετοχής του Πάνου στις αντάρτικες ομάδες. Στις ομάδες του Ηπειρωτικού κομιτάτου. Η εφημερίδα «ΗΠΕΙΡΟΣ» στις 31-01-1910 μας κάνει γνωστό ότι για τιμωρία συνελήφθησαν από τις τουρκικές αρχές πολλοί Λιθινιώτες, οι οποίοι εκτοπίστηκαν.Συγκεκριμένα ση
μειώνει: «… Στις 26 Γενάρη περί λύχνων αφάς και υπό βροχήν ραγδαίαν η συνοικία Μνημάτων (συνοικία στην πόλη των Ιωαννίνων) παρηκολούθει θέαμα πενθιμώτερον και από το σιωπηλόν πένθος της βροχερής βραδιάς. Καραβάνιον εκ Λιθίνου άνδρες,γυναίκες αι περισσότεραι και παιδιά περιεζωσμένων υπό ισχυράς δυνάμεως χωροφυλάκων ήγοντο ενταύθα.Ερωτήσαντες επληροφορήθημεν ότι είναι οικογένειαι υπόπτων χωρικών δι’ εξορίαν προοριζόμεναι…».Πάντως απ΄ όσους παλιούς ρώτησαν για το γεγονός, κανείς δεν μπόρεσε να το επιβεβαιώσει .